به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
  • بزرگ بن شهریار ( ناخدای رامهرمزی )

ناخدا و دریانورد مشهور ایرانی نیمه اوّل سده ی 4 ھ.ق / 10 م . او از مردم رامهرمز خوزستان و دریانوردی برجسته بود. در نیمه نخست سده ی 4 ق آب های اقیانوس هند ، دریای چین و کرانه های افریقای شرقی ( حبشه ) را درنوردیده است. وی همزمان با خلافت المطیع عباسی زندگی می کرد. در منابع مختلف به جز « بزرگ » نام های دیگری مانند « یزدک یا مزدک » برای او ذکر شده است.

وی آنچه در سفرهای دریایی خود درباره ی پدیده ها و موجودات شگفت انگیز دیده ، و نیز داستان هایی را که از دیگر ناخدایان ، دریانوردان و بازرگانان مورد اعتمادش شنیده بود ، در کتابی به نام « عجائب الهند بَرّه و بحره و جزائره » جمع آوری کرد. این دریانوردان و بازرگانان به ویژه از مردم سیراف ( بندر طاهری کنونی ) و برخی نیز از مردم بصره و عمان بوده اند.

بر اساس باور نویسنده خداوند همه ی شگفتی های جهان را به 10 بخش تقسیم کرده ، و 9 بخش آن را به مشرق زمین بخشیده ، و از میان آن ها نیز 8 بخش را ویژه ی چین و هند قرارداده است.

برخی بدون سند متقن معتقدند : کتاب عجائب الهند در اصل به زبان فارسی بوده که از میان رفته است و دانسته نیست که در چه زمانی به عربی برگردانیده شده است. کتاب عجائب الهند شامل 134 داستان بلند و کوتاه دریانوردان است که برخی از آن ها گرچه با گزافه گویی همراه است ولی جزئیات واقعی آن ها بر پایه ی درستی قرار دارد. توصیف مؤلف از پدیده های شگفت انگیز گاه شکل داستانی ماجراجویانه و گاهی شکل نمایشی اخلاقی به خود می گیرد که با مهارت هنری فراوان عرضه شده است. با نگرشی اجمالی می توان دریافت که این داستان ها آفریده ی سخن پردازی هنرمندند که به سبکی زنده و روان ارائه شده اند. از این رو ، می توان کتاب بزرگ بن شهریار را یک اثر برجسته ی ادبی نیز به شمار آورد.

اگرچه نگارش داستان های دریایی همواره ، و در طی سده های دراز در ادبیات عرب در عهد اسلامی سابقه داشته ، ولی هرگز اثر برجسته ای همانند آن پدید نیامده است. افزون بر این ها ، بزرگ بن شهریار علاوه بر آگاه ساختن خوانندگان کتابش از زندگانی دریایی روزگار خود ، از اوضاع و احوال سرزمین های خاوری اطلاعات فراوانی به دست داده و برای نخستین بار در دنیای اسلام ، از موجودات ناشناخته ی متعلق به هند و خاور دور و اسطوره های وابسته به آن سخن رانده است.

به هنرمندان عزیزی که در کار تولید فیلم های انیمیشن هستند ، توصیه می شود که می توانند از کتاب « عجائب الهند » استفاده های شایانی به عمل آورند.

برخی از دانشمندان اهمیت کتاب بزرگ بن شهریار را بسیار فراتر از یک اثر جغرافیایی دانسته اند. درواقع نیز این کتاب ، تأثیری آشکار در پیشرفت دانش جغرافیا داشته است و از سوی دیگر نمایانگر کوشش هایی است که دریانوردان ایرانی در گشت و گذار دریایی خود از سیراف تا هند ، سیلان ( سراندیب ) ، جاوه ، زنگبار ، جزیره های دریایی هند و چین نشان داده اند.

کتاب عجائب الهند نخستین بار در 1883-1886 م توسط دانشمند فرانسوی « وان درلیت » به دستیاری گروهی از خاورشناسان ، تصحیح و به وسیله ی « مارسل دویک » به فرانسه ترجمه شد و همراه متن عربی در لیدن « هلند » به چاپ رسید. این کتاب را محمد ملک زاده در 1348 ش / 1970 م به فارسی برگردانید. ترجمه ی انگلیسی آن نیز از روی ترجمه ی فرانسوی ، به قلم « پیتر کوینل » در 1928 م در لندن منتشر شده است.